Kadın İçin Bekleme Süresinin (İddet Müddetinin) Kaldırılması

Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesinde, evliliği sona eren kadın bakımından üç yüz günlük bekleme süresi düzenlenmiştir. Uygulamada bu süre “iddet müddeti” olarak da adlandırılmakla birlikte, Türk Medeni Kanunu’nda kullanılan kavram kadın için bekleme süresidir.

Kanuna göre evliliği sona eren kadın, kural olarak evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Ancak bu süre mutlak değildir. Kanunda belirtilen hâllerde kendiliğinden sona erebildiği gibi mahkeme kararıyla da kaldırılabilir.

Bekleme Süresinin Amacı Nedir?

Bekleme süresinin temelinde soybağına ilişkin babalık karinesi bulunmaktadır.

Türk Medeni Kanunu’nun 285. maddesi uyarınca, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu karine olarak kabul edilir.

Bu nedenle bekleme süresi, özellikle önceki evlilikten kaynaklanan babalık karinesi ile daha sonraki bir evlilikten kaynaklanabilecek soybağı ilişkilerinin birbiriyle karışmasını önlemeyi amaçlayan bir düzenlemedir.

Buradaki babalık karinesi, çocuğun biyolojik babasının kesin olarak önceki eş olduğu anlamına gelmez. Kanunun belirlediği hukuki bir karinedir. Çocuğun önceki eşten olmadığının ileri sürüldüğü durumlarda, somut olayın özelliklerine göre soybağının reddine ilişkin hükümler gündeme gelebilir.

Bekleme Süresi Ne Zaman Başlar?

Evliliğin boşanma ile sona ermesi hâlinde üç yüz günlük bekleme süresi, boşanma kararının verildiği tarihten değil, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 26. maddesinde de kadının bekleme süresinin mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade edeceği düzenlenmiştir.

Bekleme Süresi Hangi Hâllerde Sona Erer veya Kaldırılır?

1. Üç Yüz Günlük Sürenin Dolması

Evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz günlük sürenin tamamlanmasıyla bekleme süresi herhangi bir mahkeme kararına ihtiyaç olmaksızın sona erer.

2. Kadının Doğum Yapması

Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesine göre kadın bekleme süresi içerisinde doğum yaparsa süre kendiliğinden sona erer.

Doğumdan sonra üç yüz günlük sürenin kalan bölümünün ayrıca beklenmesi gerekmez.

3. Kadının Önceki Evliliğinden Gebe Olmadığının Anlaşılması

Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması hâlinde mahkeme bekleme süresini kaldırabilir.

Uygulamada bu husus sağlık raporu ve gerektiğinde mahkeme tarafından yaptırılan tıbbi inceleme ile tespit edilmektedir.

Kadının gebe olmadığının anlaşılması hâlinde, üç yüz günlük sürenin tamamlanması beklenmeksizin mahkeme kararıyla bekleme süresi kaldırılabilir.

4. Eski Eşlerin Yeniden Birbirleriyle Evlenmek İstemeleri

Evliliği sona eren eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemeleri de Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesinde bekleme süresinin kaldırılması sebeplerinden biri olarak düzenlenmiştir.

Bu durumda da bekleme süresi kendiliğinden ortadan kalkmaz; sürenin kaldırılması için mahkemeye başvurulması gerekir.

Bekleme Süresinin Kaldırılması Bir Dava mıdır?

Uygulamada “iddet müddetinin kaldırılması davası” veya “bekleme süresinin kaldırılması davası” ifadeleri kullanılmakla birlikte, Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından bu başvuru teknik olarak çekişmesiz yargı işi niteliğindedir.

HMK’nın 382. maddesinde yeniden evlenmede bekleme süresinin hâkim tarafından kaldırılması, aile hukukuna ilişkin çekişmesiz yargı işleri arasında açıkça sayılmıştır.

Bu nedenle klasik anlamda iki taraf arasında yürütülen bir uyuşmazlık davasından farklı bir yargılama söz konusudur.

Görevli Mahkeme

Bekleme süresinin kaldırılması talebinde görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.

Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla bu talepleri değerlendirir.

Yetkili Mahkeme

Çekişmesiz yargı işlerinde özel bir yetki kuralı bulunmadıkça, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 384. maddesi uyarınca talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Bu nedenle bekleme süresinin kaldırılmasını isteyen kadın, kural olarak kendi oturduğu yerdeki görevli Aile Mahkemesine başvurabilir.

Mahkeme Tarafından Hangi İncelemeler Yapılır?

Bekleme süresinin kaldırılması talebi kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı iddiasına dayanıyorsa mahkeme, bu durumun tıbben tespit edilmesini isteyebilir.

Bu kapsamda başvurucunun sağlık kuruluşuna sevk edilmesi ve gebelik bulunmadığına ilişkin rapor alınması mümkündür.

Mahkeme, kanunda öngörülen şartların gerçekleştiğini tespit ettikten sonra bekleme süresinin kaldırılmasına karar verir.

Dava Ne Kadar Sürer?

Bekleme süresinin kaldırılması çekişmesiz yargı işi olduğundan, uyuşmazlık içeren birçok davaya kıyasla daha sınırlı bir inceleme yapılmaktadır.

Bununla birlikte davanın “bir hafta” veya “bir ay” gibi kesin bir sürede sonuçlanacağını söylemek hukuken mümkün değildir. Mahkemenin iş yoğunluğu, sağlık raporunun temin süresi, tebligat ve diğer usul işlemleri yargılama süresini etkileyebilir.

Güncel Hukuki Durum

Kadın için üç yüz günlük bekleme süresini düzenleyen Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesi hâlen yürürlüktedir.

Anayasa Mahkemesi de 10.09.2025 tarihli E.2024/233, K.2025/181 sayılı kararında, önüne gelen uyuşmazlık kapsamında söz konusu düzenlemeyi incelemiş ve iptal talebini reddetmiştir.

Sonuç

Kadın için bekleme süresi, Türk Medeni Kanunu’nun soybağına ilişkin hükümleriyle bağlantılı olarak düzenlenmiş üç yüz günlük yasal bir süredir.

Bununla birlikte;

üç yüz günlük sürenin dolması,
kadının doğum yapması,
önceki evlilikten gebe olmadığının anlaşılması veya
eski eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemeleri

hâllerine göre bekleme süresi kendiliğinden sona erebilir veya mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

Bekleme süresinin mahkeme kararıyla kaldırılması talebi, çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Somut olayda hangi usulün izleneceği ve hangi belgelerin sunulması gerektiği, bekleme süresinin kaldırılma nedenine göre değerlendirilmelidir.